Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki sunumunda küresel ölçekteki değişimlerin yerel ekonomi üzerindeki yansımalarını ele aldı. Ulaştırma ve enerji sektörlerindeki maliyet artışlarının fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğuna dikkat çeken Karahan, çatışma ortamının ekonomik etkilerinin devam ettiğini vurguladı.
Başlıklar
“FİYAT ARTIŞLARI KISA VADEDE ETKİSİNİ SÜRDÜRECEK”
Nisan ayındaki verilerin bu durumu net bir biçimde kanıtladığını ifade eden Karahan, enerji bazlı fiyat yükselişlerinin bir süre daha devam etmesinin beklendiğini dile getirdi. Karahan’ın konuşmasındaki ifadeler şu şekildedir:
“Küresel ticaret politikası belirsizliği gerilerken jeopolitik riskler yükselmiştir. Küresel ekonomik görünüme ilişkin halihazırda süregelen belirsizliğin, jeopolitik gelişmeler kaynaklı olarak belirgin şekilde yükseldiğini görüyoruz. Şubat ayı sonunda başlayan ABD İsrail-İran Savaşı ile enerji fiyatları keskin bir şekilde arttı.”
“JEOPOLİTİK GELİŞMELER EMTİA FİYATLARININ ARTMASINA SEBEP OLMUŞTUR”
Hürmüz Boğazı’nın olası bir şekilde trafiğe kapatılmasının küresel enerji arzı için büyük bir risk faktörü olduğunu söyleyen Karahan, öncü göstergelerin ekonomik faaliyette yavaşlamaya, girdi maliyetlerinde yükselişe ve tedarik süreçlerinde aksamalara işaret ettiğini belirtti. Jeopolitik gerilimlerin enerji emtia fiyatlarını yukarı çektiğini belirten Karahan, mevcut tabloyu şu sözlerle özetledi:
Mevcut şartlar altında enerji fiyatları yüksek seviyelerdeki yerini koruyor. Doğal gaz ve ham petrol fiyatları, savaş öncesindeki rakamların oldukça üzerinde bir seyir izliyor. Petrol fiyatlarındaki dalgalanma son dönemde bir miktar azalsa da halen tarihsel ortalamasının yukarısında bulunuyor. Enerji dışı kalemlerde de endüstriyel metal ve tarımsal emtialar nedeniyle, enerji kadar yüksek olmasa da artışlar yaşanıyor.
“2026 YILINDA KÜRESEL BÜYÜME BELİRGİN BİR ŞEKİLDE YAVAŞLAYACAK”
Dünya genelindeki büyümenin 2026 yılı itibarıyla ciddi şekilde yavaşlamasının öngörüldüğünü belirten Karahan, küresel ekonominin büyük bir negatif arz şokuyla mücadele ettiğini söyledi. Artan belirsizlik ortamının üretici ve tüketici güvenini zedelediğini, özellikle savaş bölgelerine yakın ekonomilerde büyüme beklentilerinin aşağı çekildiğini ifade etti.
Karahan sunumuna şöyle devam etti: “2026 yılında küresel büyümenin belirgin şekilde ivme kaybetmesi bekleniyor. Buna bağlı olarak Türkiye’nin dış talebinin de zayıflayacağını öngörüyoruz. Politika faiz fiyatlamaları son dönemde artış göstermiştir. Enerji fiyatlarına bağlı olarak manşet enflasyon küresel ölçekte artmakla birlikte, bu duruma küresel anlamda para politikalarının ilk tepkisi sınırlı oldu. Buna karşın gelişmiş ülkelerde daha önce beklenen faiz indirimlerinin ötelendiğini görüyoruz.”
Federal Reserve’in (Fed) yıl boyu faiz oranlarını değiştirmeyeceği tahmin edilirken, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yılın ikinci yarısında faiz artışına gidebileceği öngörülüyor. Gelecek süreçte savaşın gidişatı ve enerji sevkiyatındaki aksaklıkların süresi kritik rol oynayacak. Eğer arz problemleri devam ederse, beklentileri sabitlemek ve fiyat artışlarının ikincil etkilerini yönetmek için daha sert küresel para politikası tepkileri gerekebilir.
“PORTFÖY ÇIKIŞLARI GÖZLEMLENİYOR”
Gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) hisse senedi piyasalarından sermaye çıkışları yaşandığını belirten Karahan, belirsizliğin bu kaçışta etkili olduğunu söyledi. Savaşın gidişatıyla birlikte gelişmiş ülkelerin 2026 yılı süresince uygulayacağı para politikalarının, küresel risk iştahını ve portföy hareketlerini doğrudan etkileyeceğini kaydetti.
Dezenflasyon sürecinin talep kompozisyonu tarafından desteklendiğini ifade eden Karahan, uygulanan sıkı para politikasının bir sonucu olarak tüketimdeki dengelenmenin sürdüğünü belirtti. Karahan, 2025 yılında tüketimin ekonomik büyümeye olan katkısının 2023 yılına nazaran belirgin şekilde azaldığını, yatırımların ise katkı sunmaya devam ettiğini ekledi. Küresel ticaretteki korumacı önlemler ve tarifeler nedeniyle 2025’te net ihracatın katkısı negatife dönse de genel görünümün sıkılaştırma öncesi döneme göre daha dengeli olduğu vurgulandı.
